"Η Μουσική και οι άλλες Τέχνες"

SCHUMANN: ‘Ο ποιητής μιλά’

από την συλλογή "Παιδικές σκηνές", op. 15

Ένα χορικό που μοιάζει και με ρετσιτατίβο ανοίγει τη συναυλία...

Ελένη Στογιάννη, πιάνο

 

MOUSSORGSKY: ‘Εικόνες από μιάν Έκθεση’

(α) Περίπατος

(β) Gnomus (ένας κακοφτιαγμένος νάνος)

Το 1874, μετά από μιάν επίσκεψη στην Έκθεση του φίλου του, Ρώσσου ζωγράφου και αρχιτέκτονα, Victor Hartmann (1834-1873), στην Ακαδημία Τεχνών της Πετρούπολης, o Moussorgsky συνθέτει τις ‘Εικόνες από μιάν Έκθεση’. Την επιμέλεια της Έκθεσης είχε ο δαιμόνιος κριτικός τέχνης Vladimir Stasov.

Ηρώ Κατσίμπελη, πιάνο

       

Eric SATIE: ‘Γυμνοπαιδία αρ. 3’

Μέρος της αγωγής των παιδιών, αλλά και των ανδρών, της αρχαίας Σπάρτης, ήταν και η συμμετοχή τους

στις γυμνοπαιδίες που γινόντουσαν κάθε χρόνο προς τιμήν του Πυθαέως Απόλλωνος και του Διονύσου.

Ήταν ένα λαμπρό θέαμα ισχύος, ευλυγισίας και χάρης. Κύριος συνθέτης των μελωδιών που άδονταν ήταν ο Θαλήτας.

Είναι ενδιαφέρον να ανιχνεύσει κανείς κάποια σημεία επικοινωνίας ανάμεσα στις 3 μουσικές γυμνοπαιδίες του Satie και

τις 2 ποιητικές γυμνοπαιδίες του Γιώργου Σεφέρη.

Έλενα Λαμπροπούλου, πιάνο

Soulima STRAVINSKY: ‘Το τσίρκο’

από τη σειρά "Μουσική πιάνου για τα παιδιά", τ. ΙΙ

Ο κόσμος του τσίρκου ασκούσε πάντα μιά γοητεία όχι μόνο στον απλό άνθρωπο αλλά και σε μεγάλους καλλιτέχνες.

Το 1942, ο πατέρας του συνθέτη, ο διάσημος Igor Stravinsky, συνθέτει τη ‘Πόλκα Τσίρκου’ για ένα μπαλλέτο μικρών.....ελεφάντων. Υπεύθυνος της παραγγελίας αυτής ήταν ο μεγάλος Αμερικανός χορογράφος George Balanchine.

Αγγελική Σταφυλά, πιάνο

TAN DUN: ‘Staccato beans’

Ο αριθμ. 2 από την συλλογή "8 αναμνήσεις σε υδατογραφίες"

Γράφει ο συνθέτης: "Το κομμάτι αυτό, όπως και άλλα 3 της σειράς, στηρίζεται στα λαϊκά τραγούδια που άκουγα στο μέρος που γεννήθηκα, στο Χουνάν της Κίνας. Είναι ένα ημερολόγιο νοσταλγίας των παιδικών μου χρόνων".

Μαργαρίτα Παπαδοσηφάκη, πιάνο

KABALEVSKY: ‘Νοβελέττα’

από τα "15 παιδικά κομμάτια", op. 27,14

Σαφής υπαινιγμός στην μικρή φόρμα της (σύντομης) νουβέλλας. Το υποκοριστικό ‘Novelette’ υποδηλώνει ακόμη συντομότερη φόρμα. Ο Schumann χρησιμοποίησε πρώτος τον όρο στην μουσική το 1838 με τις "8 Noveletten", op. 21.

Η Νοβελλέτα, όπως και η Μπαλλάντα, η Ρομάντζα και το Ιντερμέτζο –που δείγματα τους θ’ ακούσετε απόψε−

ανήκουν στα λεγόμενα ‘κομμάτια χαρακτήρα’, δηλ. κομμάτια με εξωμουσικό τίτλο, χωρίς συγκεκριμένη φόρμα και, αρκετά συχνά, λυρικού ύφους.

Άννα-Άρτεμις Παππά, πιάνο

Niels GADE: Καντσονέττα, op. 19,3 από τις "Ακουαρέλλες"

Στην μουσική ο όρος Ακουαρέλλα (= υδατογραφία) δείχνει μιά μικρή σύνθεση με λεπτή υφή.

Η ‘Καντσονέττα’ είναι ένα σύντομο τραγούδι, ανάλαφρου χαρακτήρα.

Νικολέττα Μπάμπε, πιάνο

KABALEVSKY: ‘Το εμβατήριο του στρατιώτη’

από τα "4 μικρά κομμάτια", op. 14,4

Το Εμβατήριο, από παλαιοτάτων χρόνων προορισμένο για στρατιωτική χρήση,θα χρησιμοποιηθεί σαν φόρμα και στην έντεχνη μουσική, είτε ενσωματωμένο στην συμφωνία, στην σονάτα και στην όπερα, είτε σαν ανεξάρτητη σύνθεση.

Οι Ρομαντικοί κυρίως συνθέτες παρουσιάζουν και τον τύπο του ‘Πένθιμου Εμβατήριου’.

Αιμίλιος Αυγέρης, πιάνο

CHOPIN: Μαζούρκα σε Lab+, op. 24,3

Εθνικός Πολωνικός χορός. Ο Chopin, με τις περίπου 55 Μαζούρκες του,εισάγει τον χορό στις Αίθουσες Συναυλιών εξιδανικεύοντας τον. Γράφει ο, επίσης Πολωνικής καταγωγής, Arthur Rubinstein: “τα χρόνιατης Ρώσσικης κατοχής, όταν δεν επιτρεπότανε να μαθαίνουμε την Πολωνική ιστορία και τέχνη, ο Chopin ήταν η μόνη διέξοδος στις συγκινήσεις μας· οι Μαζούρκες είναι τα πιό πρωτότυπα, αν όχι τα πιό όμορφα, έργα του".

Μαρία Λυσγάρα, πιάνο

Francis POULENC: ‘Πόλκα’

από τη συλλογή 6 κομματιών "Villageoises"

Με την πτώση των παληών μοναρχικών καθεστώτων η αυλική παράδοση του χορού δίνει την θέση της στην αστική, ενώ παράλληλα ξυπνά η εθνική συνείδηση των λαών. Παρουσιάζονται, έτσι, διάφοροι χοροί, εθνικοί (π.χ. πόλκα) και όχι (π.χ. βαλς), που επιβάλλονται γρήγορα και παντού.

Σεσίλια Σαραντοπούλου, πιάνο

KABALEVSKY: ‘Βαλς’

από την Σουΐτα op. 26, "Οι Κωμωδοί"

Διασκευή για 1 πιάνο - 4 χέρια: Blaise Montandon

Το έργο, για μικρή ορχήστρα, προέρχεται από την μουσική που έγραψε ο συνθέτης για το παιδικό θεατρικό έργο "Εφευρέτης και κωμωδός"(1938). Το Βαλς , με τα έργα του Josef Lanner (1801-1843) και του Johann Strauss (1804-1849) από λαϊκός ταπεινός χορός, μπήκε στις Αίθουσες Συναυλιών, συχνά ενσωματωμένο στην όπερα, την μουσική μπαλλέτου κ.α.

Νεφέλη Μασκαντούρη - Μαρία Εξηντάρη, πιάνο

Αntonio LAURO: ‘Βενεζουελάνικο βαλς’ αρ. 2

από τη συλλογή "4 Βενεζουελάνικα βαλς"

Ο A. Lauro (1917-1986), ένθερμος υποστηρικτής της λαϊκής μουσικήςτης πατρίδας του, Βενεζουέλας, εμπνεύστηκε τη συλλογή αυτή από τα‘βαλς σαλονιού’ που πολλοί, γνωστοί και άγνωστοι, συμπατριώτες του συνθέτες έγραψαν κυρίως τον 19ο αιώνα.

Γιάννης Καρίκιας, κιθάρα

Peter WARLOCK, διασκευή για σόλο πιάνο: Maurice Jacobson

‘Basse-danse’, από την Σουΐτα ‘Capriol’

Ο ‘Χαμηλός χορός’ του 15ου αιώνα προέρχεται πιθανόν από την Βασιλική Αυλή της Βουργουνδίας και είναι η παλαιότερα καταγεγραμμένη μορφή χορού για πληκτροφόρο όργανο μετά την ‘Estampie’ του 13ου/14ου αι.

Την Σουΐτα ‘Capriol’ εμπνεύστηκε ο συνθέτης από το ιστορικό σύγγραμμα ‘Ορχησιογραφία’ (1588) όπου ο Αββάς Arbeau καταγράφει τους χορούς του Μεσαίωνα "....με σκοπό την εκμάθηση τους από τους νεώτερους".

Έλενα Λαμπροπούλου, πιάνο

Μουσική: Leo Robin

Στίχοι: Jule Styne

Πολλά μιούζικαλ μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο μετά από μιά πετυχημένη καριέρα στο Broadway. "Οι άνδρες προτιμούν τις ξανθές" πρωτοπαρουσιάστηκε το 1949 στο θέατρο και λίγα χρόνια αργότερα, το 1953, μιά διασκευή του γίνεται ταινία με πρωταγωνίστρια την Μαίριλυν Μονρόε. Σκηνοθέτης ο Χάουαρντ Χωκς.

Δανάη Μωραΐτη, τραγούδι

Μάριος Καζάς, πιάνο

Andrew Lloyd WEBER: ‘Think of me’

Στίχοι: Charles Hart & Richard Stilgoe από το μιούζικαλ "Το φάντασμα της όπερας"

Το μιούζικαλ (συντομότερη εκδοχή του όρου musical play) διαδέχτηκε την Μουσική Κωμωδία που άνθισε στα τέλη του 19ου αι. και τις αρχές του 20ου αι. στην Αγγλία και την Αμερική και σχετίζεται με τον ελαφρό και συχνά παρωδιακό χαρακτήρα της οπερέττας (βλ. Offenbach).

Ειρήνη Κοξαράκη, τραγούδι

Νίκος Γουργιώτης, πιάνο

Arthur HONEGGER: ‘Ρομάντζα’ για φλάουτο και πιάνο, Η 211

Ρομάντζα: αρχικά (τον 15ο αι.) συνώνυμο του όρου ‘Ballada’, στην Ισπανία και Ιταλία· στην Γαλλία και Γερμανία ήταν

ένα υπερβολικά συναισθηματικό (= ρομαντικό) κείμενο σε πρόζα ή ένα στροφικό τραγούδι.

Στην μουσική: οτιδήποτε εκφράζει τρυφερότητα, λυρικότητα ή συγκίνηση, στα πλαίσια μιάς σύντομης μελωδικής σύνθεσης.

Στέλλα Ρωμνιού, φλάουτο

Σοφία Καμβύση, πιάνο

SHOSTAKOVITCH: ‘Οφηλία’

Από την μουσική του συνθέτη για την ταινία ‘Άμλετ’ (1964) των Γκριγκόρι Κόζιντσεφ και Γιόσιφ Σαφίρο βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, σε μετάφραση του Μπόρις Πάστερνακ.

Άμλετ: ο θρυλικός Ιννοκέντι Σμοκτουνόφσκι.

Οφηλία: η Αναστάζια Βερτίνσκαγια.

Αναστασία Κασμά - Ράνια Κατωπόδη, πιάνο

RAVEL: ‘Η μάνα μου η χήνα’, σουΐτα

(μεταγραφή για 1 πιάνο - 4 χέρια)

Αρ. 3, Ασχημούλα, Αυτοκράτειρα στις Παγόδες

Η μουσική είναι εμπνευσμένη από το έργο "Ιστορίες και μύθοι των παληών καιρών, με επιμύθια" (1697)

του Γάλλου ποιητή και φιλόλογου Charles Perrault (1628-1703).

Δημήτρης Γιαννούλης - Ελένη Στογιάννη, πιάνο

DEBUSSY: ‘Arabesque αρ. 1’

Όρος δανεισμένος από την αρχιτεκτονική και την ζωγραφική.

Στην μουσική: έργα με περίτεχνη επεξεργασία στην μελωδία, την αρμονία και τον ρυθμό.

Γιώργος Ντάρας, πιάνο

Γρηγόρης ΠΟΛΥΖΟΣ: ‘Walking man I’

Πηγή έμπνευσης του έργου είναι το χάλκινο αγαλματίδιο του διάσημου Ελβετού γλύπτη Alberto Giacometti (1901-1966)

‘Άνθρωπος που περπατά Ι’. Ο ίδιος ο Giacometti γράφει: " το έργο είναι μιά ταπεινή εικόνα ενός κοινού ανθρώπου,

αλλά και ένα ισχυρό σύμβολο της ανθρωπότητας".

Σουζάννα Δεμίρη, φλάουτο

Μάριος Καζάς, πιάνο

BRAHMS: ο αρ. 1 (=Ιντερμέτζο)

από τα ‘Κομμάτια για πιάνο’, op. 118

Όρος δανεισμένος από το Αναγεννησιακό θέατρο, όπου, ανάμεσα στις πράξεις του έργου, παρεμβάλλονταν διάφορα

ελαφρού περιεχομένου θέματα για να διασκεδάσουν και να χαλαρώσουν οι θεατές. Στην οργανική μουσική Intermezzi

είναι σύντομα, ανεξάρτητα κομμάτια κοντσέρτου.

Βίκυ Λώλου, πιάνο

CHOPIN: ‘Ballade’, op. 23,1, σε sol-

Ο όρος ‘Μπαλλάντα’ προέρχεται από τον χορό και την Γαλλική ποίηση του 14ου και 15ου αιώνα. Ίσως να υπαινίσσεται ένα αυτοτελές -λαϊκό- τραγούδι που διηγείται μιάν ιστορία. Οι 4 Μπαλλάντες του Chopin έχουν -πιθανόν- σαν έμπνευση την ποίηση του Πολωνού Adam Mickiewicz, ειδικότερα τα 2 ποιήματα του που αναφέρονται στην λίμνη Novogródek και μία Νύμφη της λίμνης.

Πηνελόπη Σπυροπούλου, πιάνο

Χάρης ΚΑΝΑΚΗΣ: ‘Skyscraper’ (Ουρανοξύστης)

Η ορμητικότητα ενός ουρανοξύστη μέσα στον χώρο σε παραλληλία με την ορμητικότητα της μουσικής μέσα στον χρόνο....

Νατάσσα Παύλου, πιάνο

Σπύρος ΠΡΑΤΙΛΑΣ: ‘Μικρά θαύματα’

Η μουσική είναι εμπνευσμένη από το έργο του Will Eisner (1917-2005) "Μικρά θαύματα", μία graphic novel·

ο όρος αυτός είναι ένας νεολογισμός της Αγγλικής γλώσσας για τα comics, όταν το κείμενο είναι πιό σοβαρό και με λογοτεχνικές αξιώσεις.

Νίκος Γκούμας, σαξόφωνο/κλαρινέττο

Σπύρος Πρατίλας, πιάνο

(φιλικές συμμετοχές)

BEETHOVEN: Σονάτα αρ. 17, op. 31,2, 3o μέρος: Allegretto

Η Σονάτα, γνωστή σαν ‘Καταιγίδα’, είναι εμπνευσμένη από την "Τρικυμία" του Shakespeare.

Ο συνθέτης, εξάλλου, συμβούλευε την ανάγνωση του έργου για την καλλίτερη κατανόηση της μουσικής του.

Τίνα Ρώμα, πιάνο

(φιλική συμμετοχή)

Joaquín RODRIGO: ‘Φαντασία για έναν ευγενή’

(α) Villano

(β) Χορός των τσεκουριών

Συχνά οι συνθέτες επηρεάζονται, άμεσα ή έμμεσα, από το έργο άλλων ομοτέχνων τους, αλλά και από τον λαϊκό θησαυρό της χώρας τους. Ο Rodrigo στο έργο αυτό σκύβει, με θαυμασμό και αγάπη, πάνω από το έργο του Ισπανού Gaspar Sanz (περ. μέσα 17ου αι. - αρχή 18ου αι.). Το Villano είναι Ισπανικός τραγουδιστός χορός του 16ου και 17ου αιώνα.

Λογοτεχνικές αναφορές θα βρούμε στον Cervantes, τον Lope de Vega, τον Calderón κ.α.

Γιώργος Παπαδόπουλος, κιθάρα

Γιάννης Αυγερινός, πιάνο

PROKOFIEV: ‘Εμβατήριο’

από την όπερα "Η αγάπη για τα 3 πορτοκάλια", op. 33ter

Μέσα σε μιά σουρρεαλιστική ατμόσφαιρα, με στοιχεία μαγείας, κωμωδίας και σάτιρας, ο συγγραφέας του έργου Carlo Gozzi (1720-1806), θιασώτης της Comedia del’ arte, έχει καταραστεί τον πρίγκηπα-ήρωα του να ερωτευθεί .... 3 πορτοκάλια.

Δέσποινα Γαρδέλη, πιάνο

(φιλική συμμετοχή)

GRIEG: ‘Peer Gynt’

(α) Το τραγούδι της Solveig

(β) Στην Αίθουσα του Βασιληά του βουνού

Παρά τις αρχικές του επιφυλάξεις, ο Grieg συνέθεσε 22 κομμάτια σαν σκηνική μουσική στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Henrik Ibsen (1828-1906). Η μουσική αυτή, γνωστή σήμερα πλέον από τις 2 Σουΐτες (op. 46 και 55), συνετέλεσε

ιδιαίτερα στο να γίνει δημοφιλές το έργο του Ibsen στο θεατρικό κοινό.

Βενετία Σκευοφύλακα, πιάνο

 

Astor PIAZZOLLA: Ο αριθμ. 1 από τις "Σπουδές-τανγκό"

Στην διαδρομή του από τις φτωχογειτονιές του Buenos Aires στις διεθνείς Αίθουσες Συναυλιών, το τανγκό θα ανανεώνεται συνεχώς στα χέρια θρυλικών μορφών, όπως ο Carlos Gardel (1890-1935) και ο Astor Piazzolla (1921-1992), διατηρώντας πάντα τον κοινωνικό χαρακτήρα που είχε εξ αρχής και παραμένοντας εκφραστικό σύμβολο του Αργεντίνικου λαού.

Το Nuevo tango, όχι πιά χορευτικό, ενσωματώνει στοιχεία Jazz και Κλασσικής μουσικής και εισάγει νέες αρμονίες καθώς και τα ηλεκτρικά όργανα.

Σοφία Καμβύση, φλάουτο

BRAHMS: ‘Μπαλλάντα’, op. 10,1, σε re-

Η Μπαλλάντα αυτή, γνωστή σαν ‘Edward’, είναι εμπνευσμένηαπό τον Σκωτσέζικο θρύλο του πατροκτόνου Έντουαρντ.

Ο Brahms, που για πρώτη φορά χρησιμοποιεί φολκλορικό υλικό σε έργο του, γνώρισε τον θρύλο αυτό στην συλλογή "Φωνές των λαών" που συγκέντρωσε και δημοσίευσε ο φιλόσοφος και κριτικός Johann Gottfried von Herder (1744-1803).

Αναφορά στον Herder θα βρούμε και πάλι στον Brahms, στο op. 117,1, ένα νανούρισμα εμπνευσμένο από ένα ποίημα Σκωτσέζικης καταγωγής.

Ελένη Στογιάννη, πιάνο

MOUSSORGSKY: ‘Εικόνες από μιάν Έκθεση’

(α) Περίπατος

(β) Η Μεγάλη Πόρτα του Κιέβου

Από τα διάφορα ταξίδια του στο εξωτερικό, ο Hartmann είχε εμπνευστεί τα σκίτσα και τις ακουαρέλλες του που, με την σειρά τους, απετέλεσαν μία νέα πηγή έμπνευσης και για τον Moussorgsky. Ο τελευταίος πίνακας της Έκθεσης αναπαριστά την Μεγάλη Πόρτα του Κιέβου. Το σχέδιο του Hartmann έδειχνε ένα μνημειώδες κτίριο σαν πόρτα εισόδου στην πόλη του Κιέβου· το κτίσμα τελείωνε με ένα θόλο σε σχήμα Σλάβικου κράνους.

Ηρώ Κατσίμπελη, πιάνο

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα

την Πρόεδρο του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων

Κα Άννα Φιλίνη που μας παραχώρησε την Αίθουσα για την φετινή μας Συναυλία

Οι σπουδαστές που παίζουν

ανήκουν στις τάξεις των καθηγητών κ.κ.:

(με αλφαβητική σειρά)

Γιώτας Αθανασούλια, πιάνο

Νίκου Γουργιώτη, τραγούδι

Μαρίας Εξηντάρη, πιάνο

Σοφίας Καμβύση, φλάουτο

Ράνιας Κατωπόδη, πιάνο

Φραγκίσκου Μακρή, πιάνο

Ελίζας Μαρδικιάν, πιάνο

Αθηνάς Παπαβασιλείου, κιθάρα

Νατάσσας Παύλου, πιάνο

Λιάνας Πιαλόγλου, πιάνο

Βενετίας Σκευοφύλακα, πιάνο

Ελένης Στογιάννη, πιάνο

Κωνσταντίνας Ψωμά, τραγούδι

Γιάννη Αυγερινού, τάξη Σύνθεσης

Επιλογή ρεπερτορίου και επιμέλεια κειμένων

Εξώφυλλο-Αφίσσα: Αλέξανδρος Αντρέϊ

Επιμέλεια προγράμματος: Καλυψώ Παπακωνσταντίνου